چرا سوریه برای ایران و جهان عرب مهم است؟
۱. حفظ محور مقاومت و تقویت امنیت جمعی در برابر دشمن مشترک: اسرائیل
سوریه یکی از ارکان اصلی محور مقاومت است که شامل ایران، حزبالله لبنان و گروههای فلسطینی میشود. این محور خط دفاعی اولیه در برابر گسترش اسرائیل در منطقه است. سقوط دولت بشار اسد میتوانست این محور را تضعیف کرده و به اسرائیل اجازه دهد تا بیشتر در منطقه نفوذ کند. بنابراین، حمایت از دولت سوریه برای ایران نه تنها یک انتخاب استراتژیک، بلکه یک ضرورت برای امنیت منطقهای و مقابله با تهدید اسرائیل بوده است.
۲. مبارزه با تهدیدات تروریستی علیه کشورهای عربی
ظهور گروههای تروریستی مانند داعش و جبهه النصره در سوریه تهدیدی بزرگ برای امنیت کشورهای عربی بود. این گروهها به طور مستقیم تهدیدی برای مرزهای ایران و بسیاری از کشورهای عربی بودند. ایران با حمایت از دولت سوریه در برابر این گروهها، نقش کلیدی در مقابله با این تهدیدات ایفا کرد و مانع از گسترش تروریسم به دیگر مناطق شد.
۳. مقابله با نفوذ خارجی و تهدیدات امنیتی از سوی آمریکا و همپیمانان آن
حضور آمریکا و متحدان غربی آن در سوریه تهدیدی برای تمام منطقه به شمار میرفت. ایران با حضور خود در سوریه، تلاش داشت تا از نفوذ غرب و برخی از کشورهای عربی که به دنبال تضعیف دولت سوریه بودند، جلوگیری کند. این حضور نه تنها برای ایران، بلکه برای تمام کشورهای عربی که به دنبال حفظ استقلال و تمامیت ارضی خود هستند، حیاتی بود.
۴. حمایت از استقلال و امنیت کشورهای عربی
ایران حمایت از سوریه را تنها به عنوان دفاع از منافع خود نمیبیند، بلکه این حمایت در راستای حمایت از استقلال تصمیمگیری و امنیت کلی منطقه است. سوریه یک قطعه مهم در پازل امنیتی منطقه است، و حفظ آن به معنای حفظ مقاومت در برابر هرگونه تلاش برای تجزیه و تسلط خارجی بر کشورهای عربی است.
۵. توسعه زیرساختهای اقتصادی و تجاری برای خروج از بحرانها
یکی از ابعاد کلیدی حضور ایران در سوریه، توجه به بازسازی و توسعه زیرساختهای اقتصادی و بندری این کشور است. سوریه با توجه به موقعیت جغرافیایی خود به عنوان پل ارتباطی بین ایران و کشورهای مدیترانهای، میتواند به کانونی برای تبادل تجاری و اقتصادی تبدیل شود. توسعه بنادر و جادهها، بهبود زیرساختهای انرژی و همچنین توسعه تجارت میان ایران، سوریه و دیگر کشورهای منطقه میتواند نقش مهمی در بازسازی اقتصاد سوریه و ایجاد شغل و رفاه در این کشور داشته باشد. این اقدامات همچنین میتواند به خروج منطقه از بحرانهای اقتصادی و اجتماعی کمک کند و به تثبیت امنیت و رفاه در منطقه کمک کند.
This handout picture released by the Syrian Presidency’s Telegram channel shows Syria’s President Bashar al-Assad (R) receiving Iran’s Foreign Minister Hossein Amir-Abdollahian in Damascus on February 11, 2024. (Photo by Syrian Presidency Telegram Page / AFP) / RESTRICTED TO EDITORIAL USE – MANDATORY CREDIT “AFP PHOTO / Syrian Presidency Telegram page ” – NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS – DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS
دستاوردهای ایران در سوریه
ایران در طول جنگ سوریه با حمایتهای مستشاری و عملیاتی خود، نقش برجستهای در موفقیتهای دولت سوریه ایفا کرد. این دستاوردها تنها به نفع ایران نبوده، بلکه برای امنیت و ثبات منطقه نیز اهمیت داشت:
- آزادسازی مناطق تحت تسلط داعش: عملیاتهای مشترک ایران و نیروهای سوری در آزادسازی مناطق مهمی مانند بوکمال و دیرالزور به جلوگیری از گسترش تروریسم به کشورهای همسایه و حتی کشورهای عربی کمک کرد.
- حفظ یکپارچگی سوریه: حمایت ایران از دولت بشار اسد مانع از تجزیه سوریه و تقسیم آن به مناطق تحت کنترل گروههای مختلف شد.
- توسعه زیرساختهای اقتصادی: ایران در بازسازی بنادر، جادهها و سایر زیرساختهای ضروری برای تجارت و انتقال کالا در سوریه نقش کلیدی ایفا کرد، که این اقدامات میتواند به توسعه اقتصادی سوریه و حتی کشورهای همسایه کمک کند.
چالشها و مخاطرات مشترک:
حضور ایران در سوریه با چالشهای بسیاری مواجه بوده است که این چالشها نه تنها برای ایران بلکه برای کشورهای عربی نیز به نوعی تهدید محسوب میشود:
- رقابتهای منطقهای: برخی کشورهای عربی به دلیل نگرانی از نفوذ ایران، این حمایت را دخالت در امور داخلی میدانند. اما باید توجه داشت که خطر واقعی برای منطقه از سوی نفوذ خارجی و تلاشهای تجزیهطلبانه است.
- فشارهای بینالمللی: کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده، حضور ایران در سوریه را تهدیدی برای منافع خود میدانند و سعی در اعمال فشار بیشتر دارند. این فشارها تنها بر ایران تأثیر نمیگذارد بلکه تمام کشورهای منطقه را تحت فشار قرار میدهد.
نتیجهگیری:
حمایت ایران از سوریه تنها بخشی از استراتژی ایران برای حفظ امنیت و ثبات منطقهای نیست، بلکه به معنای حمایت از امنیت تمام کشورهای عربی است. ایران و کشورهای عربی در برابر تهدیدات مشترک مانند اسرائیل، تروریسم و نفوذ خارجی قرار دارند و باید در این راستا همکاری کنند. ایران با حمایت از سوریه در حقیقت از امنیت و استقلال تمامی کشورهای عربی در برابر تهدیدات منطقهای دفاع میکند. همچنین، توسعه زیرساختهای اقتصادی و تجاری در سوریه میتواند نقش حیاتی در بازسازی اقتصادی منطقه و خروج از بحرانهای موجود داشته باشد.
به قلم مرتضی سبحانی نیا